16646,87%1,26
43,48% 0,04
51,42% 0,25
6849,06% 5,33
11372,06% 0,00
Ekonomik Krizin En Yakıcı Yüzü: Barınma
İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki İZPA'nın "Mercek İzmir" araştırması, kentteki en acil sorunun barınma olduğunu ortaya koydu. Rapora göre İzmir, konut harcamalarında İstanbul'un ardından Türkiye'nin en pahalı ikinci ili. Daha da çarpıcı olan, bazı ilçelerde kiraların son yedi yılda 20 katın üzerine çıkması.
Barınma, İyi Olma Halinin Kalbinde
İzmir Planlama Ajansı (İZPA) uzmanlarının hazırladığı "İyi Olma Hali: İzmir'de Barınma Hakkı Politika Notu" başlıklı raporda, barınmanın yalnızca bir çatı altında yaşamak olmadığı vurgulandı. Konutun erişilebilir, uygun fiyatlı ve nitelikli olmasının yanı sıra, çevresinin de sosyal donatılara erişim sağlaması gerektiği belirtildi. Barınma, bireylerin fiziksel, zihinsel ve sosyal sağlığını doğrudan etkileyen en belirleyici unsurlardan biri olarak öne çıktı.
Kira Bütçesi Gelirin %30'unu Aşmamalı
Raporda, sürdürülebilir bir yaşam için kira giderlerinin hane gelirinin %30'unu geçmemesi gerektiğinin altı çizildi. Bu, uluslararası bir referans değer. Ancak TÜİK verilerine göre İzmir, konut harcamalarında 143,9'luk endeksle İstanbul'dan sonra ikinci sırada yer alıyor. Aydın, Denizli, Muğla bölgesi ve Ankara ise onu takip ediyor.
Gerçekler, Kriterlerin Çok Ötesinde
2025 yılı için dört kişilik bir asgari ücretli hanenin aylık geliri 44 bin 208 TL olarak hesaplanıyor. %30 kuralına göre kira bütçesi 13 bin 262 TL olmalı. Fakat İzmir'in 11 merkez ilçesinde 100 metrekarelik bir konutun ortalama kirası 25 bin 820 TL'ye ulaşmış durumda. Bu, uygun fiyat kriterinin neredeyse iki katı.
İlçeler Arasında Farklar Büyük, Ancak Sorun Ortak
Metrekare bazında en yüksek kira bedelleri Güzelbahçe ve Narlıdere'de görülüyor. Ancak, daha düşük gelirli hanelerin yoğun olduğu Karabağlar ve Bayraklı gibi ilçelerde bile kira maliyetleri, gelire oranla %30'luk sınırı aşıyor. Bu, sorunun sadece lüks semtlerle sınırlı olmadığını gösteriyor.
Son Yedi Yılda Yaşanan Baş Döndürücü Artış
2018-2025 dönemini kapsayan analizdeki veriler çarpıcı: Narlıdere'de kiralar 23 kat, Güzelbahçe'de 21 kat, Karşıyaka ve Balçova'da ise 20 kat arttı. Bu süreçte barınma, yaşamın diğer tüm ihtiyaçlarıyla ilişkisi nedeniyle İzmir'deki en kritik yapısal sorun haline geldi. Artan maliyetler, asgari ücretli ve sabit gelirli aileler için barınma hakkına erişimi neredeyse imkansız kılıyor ve kentteki sosyal adalet ile yaşam kalitesini derinden etkiliyor.
